Có những câu chuyện văn hóa bắt đầu từ những điều rất gần gũi: một vùng đất, một chất liệu bản địa, một kỹ thuật thủ công và những con người dành nhiều năm để nghiên cứu, sáng tạo.
Từ Huế, câu chuyện của Nghệ thuật Trúc Chỉ Việt Nam đã được kể theo cách như thế.
Trong mùa thứ hai của Culture by Design – Nét chạm văn hóa, loạt chương trình của Đài Truyền hình ABC Australia, Trúc Chỉ Art góp mặt cùng nhiều nghệ sĩ, kiến trúc sư và nhà thiết kế Việt Nam đang tạo nên những cách tiếp cận mới đối với văn hóa, thủ công, nghệ thuật, kiến trúc và thiết kế đương đại.
Sự xuất hiện của Trúc Chỉ Art trong Culture by Design không chỉ là dịp giới thiệu một thực hành nghệ thuật được hình thành tại Huế, mà còn mở ra một cuộc đối thoại rộng hơn: từ những chất liệu và giá trị bản địa, sáng tạo Việt Nam có thể tạo nên những ngôn ngữ riêng để bước vào đời sống đương đại và kết nối với thế giới.
Trúc Chỉ Art trong Culture by Design – câu chuyện bắt đầu từ Huế
Trong hành trình thực hiện chương trình tại Việt Nam, Giáo sư Anthony Burke – người dẫn chương trình Culture by Design – đã đến thăm không gian sáng tạo của Trúc Chỉ tại Huế, gặp gỡ nghệ sĩ Phan Hải Bằng và CEO Ngô Đình Bảo Vi.
Cuộc gặp mở ra câu chuyện về hành trình đưa một chất liệu quen thuộc của Việt Nam trở thành một ngôn ngữ nghệ thuật đương đại.
Từ xơ sợi thực vật, nước và bàn tay người nghệ sĩ, một tờ giấy dần được hình thành. Nhưng trong Trúc Chỉ, giấy không chỉ đóng vai trò để viết, để in hay làm nền cho một hình ảnh khác.
Bản thân vật liệu trở thành tác phẩm.
Dấu vết của nước, cấu trúc xơ sợi, tác động của bàn tay người nghệ sĩ và ánh sáng cùng tham gia vào quá trình tạo nên hình ảnh và cảm nhận.
Đó cũng là một trong những điều giúp câu chuyện Trúc Chỉ mang tính riêng biệt khi được đặt trong bối cảnh rộng hơn của sáng tạo Việt Nam đương đại.
Từ chất liệu bản địa đến một ngôn ngữ nghệ thuật đương đại
Một trong những giá trị đáng chú ý được thể hiện qua câu chuyện của Trúc Chỉ Art Culture by Design là cách một chất liệu gần gũi có thể trở thành điểm khởi đầu cho sáng tạo mới.
Trúc Chỉ không tách mình khỏi những chất liệu và nền tảng văn hóa Việt Nam.
Ngược lại, chính những yếu tố bản địa ấy trở thành nền tảng để nghệ sĩ nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển một cách biểu đạt mới.
Từ xơ sợi tự nhiên, nước và quy trình thủ công, vật liệu được tiếp cận không chỉ với tư cách một bề mặt, mà như một phần trực tiếp của ngôn ngữ tạo hình.
Qua đó, Trúc Chỉ cho thấy một hướng đi đáng chú ý của sáng tạo đương đại: truyền thống không nhất thiết phải được lặp lại nguyên trạng.
Những chất liệu quen thuộc hoàn toàn có thể tiếp tục được nghiên cứu, chuyển hóa và đặt vào những mối quan hệ mới với nghệ thuật, thiết kế, kiến trúc và đời sống.
Khi câu chuyện Trúc Chỉ được đặt trong bức tranh sáng tạo Việt Nam
Culture by Design mùa 2 không chỉ giới thiệu riêng Trúc Chỉ Art.
Loạt chương trình tập trung vào nhiều gương mặt sáng tạo tại Việt Nam, từ nghệ thuật, kiến trúc, thời trang đến thủ công.
Bên cạnh nghệ sĩ Phan Hải Bằng và Ngô Đình Bảo Vi của Trúc Chỉ Art, chương trình còn giới thiệu kiến trúc sư Đoàn Thanh Hà của H&P Architects, nghệ nhân đèn lồng Nguyễn Thị Kim Thủy của Khởi Đăng Tác Khí, nhà thiết kế thời trang Vũ Thảo của KILOMET109, nhà sáng lập Lê Việt Cường của VỤN Art, nhà thiết kế Thủy Nguyễn của Thủy Design House, nghệ sĩ Đỗ Hữu Triết của Pháp Lam Huế, kiến trúc sư Võ Trọng Nghĩa và nghệ nhân sơn mài Trần Công Dũng.
Sự xuất hiện của những thực hành sáng tạo khác nhau trong cùng một chương trình tạo nên một bức tranh rộng hơn về Việt Nam.
Đó là một Việt Nam không chỉ được nhìn qua những giá trị đã quen thuộc, mà còn qua cách những thế hệ sáng tạo hôm nay tiếp tục làm việc với văn hóa.
Có người lựa chọn kiến trúc.
Có người đi từ thời trang.
Có người tiếp tục với thủ công, sơn mài, đèn lồng hay vật liệu.
Và với Trúc Chỉ, đó là hành trình từ xơ sợi, nước và giấy để phát triển thành một thực hành nghệ thuật mang ngôn ngữ riêng.
Một tiếng nói Việt Nam trong cuộc đối thoại với thế giới
Việc Trúc Chỉ Art xuất hiện trên ABC Australia mang một ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi của một chương trình truyền hình.
Điều đáng trân trọng hơn là câu chuyện Trúc Chỉ được đặt trong một cuộc trò chuyện quốc tế về thiết kế và sáng tạo Việt Nam.
Ở đó, bản sắc không nhất thiết phải được thể hiện bằng những biểu tượng quen thuộc hay sự lặp lại của quá khứ.
Bản sắc có thể xuất hiện trong cách người nghệ sĩ lựa chọn chất liệu, nghiên cứu kỹ thuật, phát triển tư duy và tạo ra một ngôn ngữ biểu đạt riêng.
Từ những yếu tố rất địa phương, một thực hành sáng tạo vẫn có thể mang tinh thần đương đại và có khả năng tham gia vào những cuộc đối thoại rộng hơn.
Đây cũng là điều được nhấn mạnh trong nội dung của Trúc Chỉ Art: niềm tự hào không chỉ đến từ việc xuất hiện trong một chương trình quốc tế, mà từ niềm tin rằng những chất liệu bản địa, giá trị văn hóa và tư duy sáng tạo Việt Nam có thể tạo nên những thực hành mới mang bản sắc riêng.
Văn hóa không chỉ được gìn giữ – văn hóa còn được tiếp tục
Một trong những điều đáng chú ý từ Culture by Design là cách chương trình nhìn văn hóa qua những người đang làm việc với nó trong hiện tại.
Văn hóa không chỉ nằm trong bảo tàng.
Không chỉ nằm trong những vật thể đã hoàn thiện.
Văn hóa vẫn đang tiếp tục được tạo nên qua cách người nghệ sĩ, kiến trúc sư, nhà thiết kế và nghệ nhân lựa chọn chất liệu, đặt câu hỏi và phát triển những phương thức biểu đạt mới.
Với Nghệ thuật Trúc Chỉ Việt Nam, tinh thần ấy được thể hiện ngay từ quá trình làm việc với vật liệu.
Xơ sợi không còn chỉ là nguyên liệu.
Giấy không chỉ là bề mặt.
Nước không chỉ tham gia vào quá trình sản xuất.
Tất cả cùng trở thành một phần của tư duy tạo hình.
Ở đó, truyền thống được tiếp cận không phải như một khuôn mẫu cố định, mà như một nền tảng có thể tiếp tục được nuôi dưỡng bằng nghiên cứu và sáng tạo.
Từ Huế, câu chuyện Trúc Chỉ tiếp tục đi xa
Huế là nơi câu chuyện Trúc Chỉ được hình thành.
Từ đây, những nghiên cứu về vật liệu, xơ sợi và khả năng biểu đạt của giấy từng bước phát triển thành một thực hành nghệ thuật có ngôn ngữ riêng.
Việc xuất hiện trong Culture by Design mùa 2 của ABC Australia có thể được nhìn như một dấu mốc tiếp theo trên hành trình ấy.
Không phải bởi khoảng cách địa lý mà câu chuyện đã đi qua.
Mà bởi một thực hành nghệ thuật hình thành từ chất liệu bản địa Việt Nam đang được đặt vào một cuộc đối thoại rộng hơn về thiết kế, kiến trúc, thủ công và văn hóa đương đại.
Từ Huế, câu chuyện ấy được kể ra thế giới.
Nhưng cội nguồn vẫn nằm trong xơ sợi, trong nước, trong bàn tay người nghệ sĩ và trong chính những giá trị văn hóa đã nuôi dưỡng quá trình sáng tạo.
Trúc Chỉ Hà Nội – tiếp nối một hành trình tại Thủ đô
Từ nơi khởi nguồn tại Huế, Nghệ thuật Trúc Chỉ Việt Nam tiếp tục được kết nối với những vùng đất và bối cảnh mới.
Tại Hà Nội, hành trình ấy được tiếp nối trong mối quan hệ với đời sống văn hóa, kiến trúc và nhu cầu thưởng lãm nghệ thuật của Thủ đô.
Sự xuất hiện của Trúc Chỉ trong Culture by Design cũng mở ra thêm một cách để người xem hiểu về tác phẩm: không chỉ qua vẻ đẹp thị giác, mà qua cả hành trình nghiên cứu, vật liệu, con người và tư duy sáng tạo phía sau.
Đó là nền tảng để mỗi tác phẩm khi bước vào đời sống vẫn giữ được mối liên hệ với nơi nghệ thuật được hình thành, đồng thời tiếp tục mở ra những cuộc đối thoại mới trong bối cảnh đương đại.
Khi sáng tạo Việt Nam được nhìn bằng một góc nhìn mới
Culture by Design cho thấy một Việt Nam đang chuyển động bằng sáng tạo.
Từ kiến trúc, thời trang, thủ công cho đến nghệ thuật, mỗi người tham gia chương trình mang đến một cách khác nhau để tiếp cận văn hóa.
Trong bức tranh ấy, Trúc Chỉ đóng góp một câu chuyện bắt đầu từ Huế, từ những xơ sợi và một câu hỏi về khả năng biểu đạt của giấy.
Từ một chất liệu gần gũi, một ngôn ngữ nghệ thuật được hình thành.
Từ một thực hành tại Huế, câu chuyện ấy bước vào một cuộc đối thoại rộng hơn với thế giới.
Và có lẽ, đó cũng là một trong những cách văn hóa được tiếp nối trong hôm nay:
không lặp lại truyền thống, mà tiếp tục nuôi dưỡng truyền thống bằng nghiên cứu, sáng tạo và khả năng biểu đạt mới.
Từ Huế, câu chuyện của Trúc Chỉ đã đi xa hơn một chút.
Và Nghệ thuật Trúc Chỉ Việt Nam tiếp tục góp một tiếng nói vào hành trình sáng tạo Việt Nam trên sân khấu thế giới.
