Có những tác phẩm được thưởng lãm trong phòng trưng bày. Cũng có những tác phẩm chỉ thực sự mở ra đầy đủ vẻ đẹp khi bước vào đời sống, khi được đặt trong mối quan hệ với kiến trúc, ánh sáng và những chuyển động tự nhiên của con người.
Tranh Trúc Chỉ trong kiến trúc là một cuộc đối thoại như thế.
Trên nền xơ sợi tự nhiên, hình ảnh được kiến tạo bằng kỹ thuật Đồ họa Trúc Chỉ – Trucchigraphy, tạo nên những lớp sắc độ, cấu trúc và khả năng tương tác đặc biệt với ánh sáng. Khi được đặt trong một công trình, tác phẩm không tách rời khỏi kiến trúc mà có thể trở thành một phần của tổng thể, cùng chất liệu, tỷ lệ và ánh sáng tạo nên cảm nhận riêng cho nơi chốn.
Đó cũng là cách Nghệ thuật Trúc Chỉ Việt Nam từng bước đi từ quá trình nghiên cứu, sáng tạo đến đời sống hôm nay: nghệ thuật không đứng bên ngoài đời sống, mà có thể sống cùng đời sống.
Tranh Trúc Chỉ trong kiến trúc – khi tác phẩm trở thành một phần của tổng thể
Trong cách thưởng lãm truyền thống, một tác phẩm thường được đặt trên một bề mặt có sẵn và được nhìn nhận như một yếu tố độc lập.
Với Trúc Chỉ, mối quan hệ ấy có thể mở rộng hơn.
Bề mặt xơ sợi, hệ thống đặc – rỗng, đậm – nhạt và khả năng truyền sáng khiến tác phẩm có thể thay đổi cảm nhận theo điều kiện ánh sáng và vị trí quan sát. Ánh sáng thuận cho thấy cấu trúc trên bề mặt; ánh sáng xuyên qua lại làm hiện rõ những lớp sắc độ và độ trong khác nhau của xơ sợi.
Chính đặc điểm này tạo nên một khả năng đặc biệt khi đưa Tranh Trúc Chỉ trong kiến trúc: tác phẩm có thể được cảm nhận khác nhau giữa ban ngày và buổi tối, giữa ánh sáng tự nhiên và ánh sáng được chủ động thiết kế.
Vì vậy, việc lựa chọn Trúc Chỉ cho một công trình không nên chỉ bắt đầu từ câu hỏi:
“Bức tranh nào đẹp?”
Mà cần tiến thêm một bước:
“Tác phẩm nào phù hợp với kiến trúc, ánh sáng và tinh thần của nơi này?”
Khi câu hỏi thay đổi, vai trò của nghệ thuật trong công trình cũng thay đổi.
Chất liệu – điểm khởi đầu của cuộc đối thoại với kiến trúc
Một trong những giá trị riêng của Nghệ thuật Trúc Chỉ nằm ở chính vật liệu tạo nên tác phẩm.
Trúc Chỉ được phát triển từ quá trình nghiên cứu giấy và các loại xơ sợi tự nhiên. Thông qua kỹ thuật Đồ họa Trúc Chỉ – Trucchigraphy, nghệ sĩ sử dụng tác động của nước kết hợp tư duy đồ họa để tạo hình ngay trong cấu trúc của vật liệu.
Vì vậy, hình ảnh không đơn thuần nằm trên một lớp bề mặt.
Nó được hình thành cùng với xơ sợi.
Khi đặt Tranh Trúc Chỉ trong kiến trúc, chất liệu xơ sợi tạo nên một tương quan riêng với những vật liệu quen thuộc như gỗ, đá, kính, kim loại hay các bề mặt nội thất đương đại.
Giữa những vật liệu có độ hoàn thiện cao, Trúc Chỉ mang đến một cảm giác tự nhiên, có chiều sâu và lưu giữ dấu vết thủ công. Ngược lại, trong những công trình sử dụng nhiều gỗ hoặc chất liệu mang tinh thần truyền thống, Trúc Chỉ có thể tạo nên sự tiếp nối mềm mại nhưng vẫn giữ ngôn ngữ tạo hình đương đại.
Đây cũng là lý do Tranh Trúc Chỉ trong thiết kế nội thất không nhất thiết bị giới hạn bởi một phong cách kiến trúc cụ thể.
Điều quan trọng là cách tác phẩm được lựa chọn và đặt vào đúng mối quan hệ với tổng thể.
Ánh sáng – khi tác phẩm có thêm một chiều biểu đạt
Nếu xơ sợi tạo nên cấu trúc vật chất thì ánh sáng lại mở ra một phương diện cảm nhận khác của Trúc Chỉ.
Khi ánh sáng đi qua những vùng xơ sợi có mật độ khác nhau, tác phẩm xuất hiện những chuyển biến từ sáng sang tối, từ rõ đến mờ, từ đặc đến trong.
Bởi vậy, với Tranh Trúc Chỉ trong kiến trúc, ánh sáng không đơn thuần là phương tiện giúp người xem nhìn rõ tác phẩm.
Trong nhiều trường hợp, ánh sáng tham gia trực tiếp vào trải nghiệm nghệ thuật.
Một tác phẩm đặt gần nguồn sáng tự nhiên có thể mang cảm giác nhẹ nhàng vào ban ngày. Khi chiều xuống, hệ ánh sáng phía sau hoặc ánh sáng kiến trúc được tính toán phù hợp có thể làm xuất hiện một trạng thái hoàn toàn khác.
Sự chuyển biến ấy giúp tác phẩm không bị đóng khung trong một hình ảnh cố định.
Trúc Chỉ sống cùng nhịp thay đổi của ánh sáng.
Tranh Trúc Chỉ trong phòng khách – nơi nghệ thuật gặp đời sống thường nhật
Phòng khách thường là nơi thể hiện rõ nhất tinh thần kiến trúc của một ngôi nhà.
Ở đó có tỷ lệ lớn, nhiều vật liệu, đồ nội thất chủ đạo và những khoảng nhìn quan trọng. Vì vậy, lựa chọn một tác phẩm nghệ thuật cho phòng khách không đơn thuần là tìm một khoảng tường trống để lấp đầy.
Tác phẩm cần có khả năng đối thoại với toàn bộ bố cục.
Một Tranh Trúc Chỉ phòng khách có thể được lựa chọn dựa trên chiều rộng của mảng kiến trúc, tỷ lệ sofa, vật liệu nội thất, hệ ánh sáng và sắc độ chung.
Trong những căn biệt thự sử dụng đá, gỗ hoặc kim loại, bề mặt xơ sợi tự nhiên có thể tạo ra một lớp cảm xúc mềm hơn. Với những thiết kế tối giản, tác phẩm Trúc Chỉ có thể mang đến chiều sâu bằng chính cấu trúc, sắc độ và ánh sáng thay vì cần quá nhiều chi tiết trang trí.
Ở đây, Tranh Trúc Chỉ trong kiến trúc không nhất thiết phải trở thành yếu tố phô trương nhất căn phòng.
Đôi khi, giá trị của nghệ thuật nằm ở việc khiến người ta muốn dừng lại lâu hơn một chút.
Tranh Trúc Chỉ trong biệt thự – khi tác phẩm cần tương xứng với tỷ lệ kiến trúc
Những công trình biệt thự thường có diện tích và tỷ lệ lớn hơn nhà ở thông thường, kéo theo yêu cầu khác đối với tác phẩm nghệ thuật.
Một tác phẩm quá nhỏ dễ bị chìm giữa kiến trúc. Ngược lại, một tác phẩm lớn nhưng thiếu sự liên hệ với vật liệu, ánh sáng và bố cục cũng có thể tạo cảm giác tách rời.
Vì vậy, khi lựa chọn Tranh Trúc Chỉ cho biệt thự, tỷ lệ cần được nhìn trong tổng thể.
Đó có thể là một tác phẩm lớn tại phòng khách, một bộ tác phẩm phát triển theo chiều dài hành lang, một sáng tạo đặt ở khoảng thông tầng, phòng trà, phòng làm việc hay một khu vực thưởng lãm riêng.
Không phải nơi nào cũng cần cùng một cách hiện diện.
Điều làm nên giá trị là khả năng lựa chọn đúng tác phẩm cho đúng kiến trúc.
Ở đó, nghệ thuật không cạnh tranh với nội thất để thu hút sự chú ý; nghệ thuật cùng kiến trúc tạo thành một tổng thể.
Tranh Trúc Chỉ trong phòng trà – một nhịp điệu chậm hơn
Nếu phòng khách cần sự cân bằng với tỷ lệ kiến trúc, phòng trà lại đòi hỏi một cảm nhận khác: tĩnh hơn, gần hơn và có chiều sâu khi thưởng lãm ở khoảng cách ngắn.
Chất liệu xơ sợi, sắc độ nhẹ và ánh sáng ấm của Trúc Chỉ có khả năng hòa vào nhịp điệu ấy một cách tự nhiên.
Tại đây, tác phẩm không cần quá lớn.
Một bố cục vừa phải, đặt ở vị trí người thưởng trà có thể nhìn thấy trong những khoảng nghỉ, đôi khi lại tạo nên nhiều cảm xúc hơn một tác phẩm có quy mô lớn.
Đó cũng là một biểu hiện khác của Trúc Chỉ trong đời sống: nghệ thuật không nhất thiết chỉ dành cho những dịp đặc biệt.
Một tác phẩm có thể hiện diện bên một chén trà, một cuộc trò chuyện hay đơn giản là một khoảng thời gian tĩnh lặng trong ngày.
Tranh Trúc Chỉ trong không gian thờ tự – sự gặp gỡ giữa nghệ thuật và chiều sâu văn hóa
Không gian thờ tự là một trong những nơi Trúc Chỉ được biết đến nhiều tại Việt Nam.
Nhưng khi lựa chọn tác phẩm cho khu vực này, điều quan trọng không nằm ở việc đưa thật nhiều biểu tượng vào thiết kế.
Sự phù hợp cần đến từ tổng thể: kiến trúc bàn thờ, vật liệu gỗ, tỷ lệ vách hậu, sắc độ ánh sáng và chủ đề của tác phẩm.
Các hình tượng như Hoa Sen, Bồ Đề, Mandala, thư pháp hay những chủ đề mang chiều sâu văn hóa có thể được phát triển với nhiều ngôn ngữ tạo hình khác nhau.
Khi được đặt đúng vị trí, tác phẩm vừa có thể tạo chiều sâu thị giác, vừa giữ được sự trang nghiêm cần thiết.
Đây cũng là cầu nối tự nhiên giữa Tranh Trúc Chỉ trong kiến trúc và lĩnh vực thiết kế nội thất phòng thờ: thay vì xem tác phẩm như một phần bổ sung sau cùng, Trúc Chỉ có thể được tính đến ngay trong quá trình xây dựng concept, bố trí vách, ánh sáng và nội thất.
Từ tác phẩm độc lập đến một phần của đời sống
Nghệ thuật Trúc Chỉ được hình thành từ mong muốn mở rộng khả năng biểu đạt của vật liệu, để nền xơ sợi không chỉ đóng vai trò làm nền mà có thể trở thành một phần trực tiếp của ngôn ngữ nghệ thuật.
Từ nền tảng ấy, việc đưa Tranh Trúc Chỉ trong kiến trúc có thể được xem như một sự tiếp nối tự nhiên.
Tác phẩm đi từ quá trình sáng tạo đến phòng khách, phòng trà, biệt thự, khách sạn, công trình văn hóa hay không gian thờ tự; từ nơi người ta chủ động tìm đến để thưởng lãm đến những nơi nghệ thuật trở thành một phần của đời sống thường ngày.
Nhưng dù xuất hiện ở đâu, giá trị của tác phẩm vẫn cần được bắt đầu từ nghệ thuật.
Không phải từ xu hướng trang trí.
Không phải từ việc cố gắng lấp đầy một khoảng trống.
Mà từ chất liệu, nghiên cứu, tư duy tạo hình, kỹ thuật và khả năng biểu đạt của người nghệ sĩ.
Khi nghệ thuật thực sự sống trong đời sống
Kiến trúc tạo nên nơi con người sống.
Nghệ thuật tạo thêm những lớp cảm nhận cho nơi ấy.
Khi hai yếu tố gặp nhau một cách phù hợp, công trình không chỉ được nhìn bằng hình khối, vật liệu hay công năng mà còn được cảm nhận bằng ánh sáng, ký ức và những giá trị văn hóa hiện diện bên trong.
Đó cũng là điều làm nên ý nghĩa của Tranh Trúc Chỉ trong kiến trúc đương đại.
Từ những xơ sợi tự nhiên, dưới tác động của nước, tư duy đồ họa và bàn tay người nghệ sĩ, một tác phẩm được hình thành. Khi tác phẩm ấy bước vào kiến trúc, ánh sáng lại tiếp tục mở ra những trạng thái mới.
Và trong mỗi khoảnh khắc ấy, Trúc Chỉ không còn chỉ được nhìn như một vật thể đứng riêng biệt.
Nghệ thuật bắt đầu sống cùng kiến trúc.
Bởi nghệ thuật chỉ thực sự sống khi hiện diện trong đời sống.
